Content text 23.11.2023 σεμινάριο επιμέλεια- διόρθωση κειμένου ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΟ τελικο (1)κκκκκκκκκ.pdf
1 ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΑΛΜΠΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Σεμινάριο «Επιμέλεια και Διόρθωση κειμένων - Βασικές αρχές της νέας ελληνικής γλώσσας » Εισαγωγή Η σημερινή εποχή χαρακτηριζόμενη από ραγδαίες και συνεχείς μεταβολές σε κάθε πτυχή της ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, από ταχύτατους ρυθμούς εξέλιξης και μετάδοσης των πληροφοριών και με δεδομένο τον καθοριστικό, άμεσο και καταλυτικό ρόλο της αέναης, εξελικτικής και αναπτυσσόμενης πορείας της τεχνολογίας, έχει οδηγήσει σε αλλαγές, μεταβολές αλλά και προβληματισμούς σχετικά με τη γλώσσα. Η ευελιξία και η αμεσότητα στην εύρεση και διάδοση των πληροφοριών, που προσφέρουν τα εργαλεία της διαρκώς εξελισσόμενης τεχνολογίας, πολλές φορές έρχονται σε σύγκρουση με την πολυποίκιλη και πολυδιάστατη φύσης της ελληνικής γλώσσας, με αποτέλεσμα, σε πολλές περιπτώσεις, κατά τη σύνταξη ενός κειμένου ή την εκφώνηση ενός λόγου, ο πομπός να οδηγείται σε αδιέξοδο και να προκαλείται σύγχυση. Αρκεί να καταλάβει κανείς την ζωντανή φύση, ύπαρξη και εξέλιξη της γλώσσας και τότε γίνεται εύκολα αντιληπτό και κατανοητό πως δεν είναι απλά μία παγιωμένη σταθερά, βασισμένη αποκλειστικά σε κανόνες. Αντιθέτως, ως μέσο επικοινωνίας, ως το σημαντικότερο επικοινωνιακό εργαλείο του ανθρώπου, αποτελεί κι αυτή έναν «ζωντανό οργανισμό» ο οποίος συνεχώς μεταβάλλεται, προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες, επιδιώκει να εξελίσσεται και, συνεπώς, απαιτεί την κατάλληλη φροντίδα και διαχείριση, ώστε να διατηρήσει τις ρίζες της και ταυτόχρονα να μπορεί να προσαρμόζεται σε κάθε περίσταση. Η δυναμική της ελληνικής γλώσσας, λόγω του βάθους και του πλούτου της συντακτικά και γραμματικά και σε συνδυασμό με τις διαφορετικές περιστάσεις κάτω από τις οποίες προκύπτει με γλωσσικές και υφολογικές διαφορές προκειμένου να εκφραστεί αναλόγως
2 ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΑΛΜΠΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ κάθε φορά, πολλές φορές οδηγεί σε δρόμους δύσβατους, γεμάτους παγίδες που δεν είναι πάντοτε άμεσα ορατές. Το δύσκολο αλλά ταυτόχρονα και τόσο ενδιαφέρον και γεμάτο προκλήσεις έργο της σωστής διαχείρισης οποιουδήποτε κειμένου, επωμίζεται ο επιμελητής – διορθωτής. Ο εκάστοτε υπεύθυνος επιμελητής – διορθωτής οφείλει να γνωρίζει και να εφαρμόζει τους γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες της νέας ελληνικής, αλλά ταυτόχρονα να είναι σε θέση να εντοπίσει τις εξαιρέσεις και να λειτουργήσει βάσει της έκφρασης και του ύφους του εκάστοτε κειμένου που έχει μπροστά του. Στο σημείο αυτό αξίζει να διευκρινιστεί η διαφορά της διόρθωσης από την επιμέλεια, καθώς και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει επεξεργασία, ωστόσο, η πρώτη είναι η τυπική παρέμβαση στο κείμενο, η οποία βασίζεται, κατά βάση, σε φαινόμενα της Γραμματικής και του Συντακτικού, ενώ στη δεύτερη περίπτωση, η οποία είναι και η πιο απαιτητική, χρειάζεται βαθύτερη επεξεργασία και εκτός των άλλων και εκφραστικά και νοηματικά, καθιστώντας απαραίτητη την επέμβαση στο κείμενο.
3 ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΑΛΜΠΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Το σεμινάριο «Επιμέλεια και Διόρθωση κειμένων - Βασικές αρχές της νέας ελληνικής γλώσσας» αποτελεί έναν οδηγό γνώσης, ένα εύχρηστο εγχειρίδιο του ορθού χειρισμού της ελληνικής γλώσσας, το οποίο απευθύνεται, κατ’ αρχήν, στον οποιοδήποτε τη χρησιμοποιεί στην καθημερινότητά του, τόσο σε προφορικό όσο και σε γραπτό λόγο και σε οποιαδήποτε περίσταση και ύφος. ΣΚΟΠΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Σκοπός του σεμιναρίου «Επιμέλεια και Διόρθωση κειμένων - Βασικές αρχές της νέας ελληνικής γλώσσας » είναι να εξοπλίσει και να εφοδιάσει επαρκώς τον εκάστοτε εκπαιδευόμενο με όλες τις απαραίτητες γνώσεις, δεξιότητες και τεχνικές που θα του εξασφαλίσουν τον ορθό χειρισμό της ελληνικής γλώσσας σε κάθε περίσταση. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Με την επιτυχή ολοκλήρωση του σεμιναρίου, ο εκάστοτε εκπαιδευόμενος θα έχει εξοικειωθεί με το ορθό και το εσφαλμένο και θα είναι σε θέση να διαχειριστεί κάθε γραπτό κείμενο που θα βρεθεί μπροστά του. ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ Το σεμινάριο «Επιμέλεια και Διόρθωση κειμένων - Βασικές αρχές της νέας ελληνικής γλώσσας» απευθύνεται: • Σε οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο για τη συγκεκριμένη θεματική κατάρτιση. • Σε όσους έρχονται σε άμεση, καθημερινή επαφή με τη σύνταξη γραπτών κειμένων και mail. • Σε διορθωτές γραπτών κειμένων και επιμελητές. • Σε συγγραφείς.
4 ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΑΛΜΠΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ • Σε στελέχη εταιρειών και σε εργαζόμενους στον τομέα της γραμματειακής υποστήριξης. • Σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό, ψυχολόγους, καθώς και άλλους ειδικούς που εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία (Πτυχιούχοι: ΑΕΙ Παιδαγωγικών τμημάτων, Καθηγητικών σχολών, ΙΕΚ: δραστηριοτήτων δημιουργίας & έκφρασης). • Σε φοιτητές και μαθητές, οι οποίοι καλούνται να συντάξουν κείμενα στα πλαίσια των εργασιών τους. • Σε όσους αρθρογραφούν ή εργάζονται στο χώρο της δημοσιογραφίας. • Σε όσους γενικότερα, επιθυμούν να χειρίζονται σωστά την ελληνική γλώσσα.
5 ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΑΛΜΠΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Περιεχόμενα Ενότητα 1................................................................................................................................. 11 1.1 Εισαγωγικά.................................................................................................................... 11 1.2 Ορθογραφικά ζητήματα................................................................................................ 15 1.3 Ομόηχα – Παρώνυμα .................................................................................................... 18 1.4 Μεταπτώσεις................................................................................................................. 33 1.5 Δίψηφα σύμφωνα και δίψηφα φωνήεντα ................................................................... 40 1.5.1 Δίψηφα σύμφωνα.................................................................................................. 40 1.5.2 Δίψηφα φωνήεντα ................................................................................................. 45 1.5.3 Μία ή δύο λέξεις .................................................................................................... 46 Βιβλιογραφία Ενότητας....................................................................................................... 50 Ενότητα 2................................................................................................................................. 51 2. Γραμματικά φαινόμενα - Μορφολογικής φύσεως ιδιαιτερότητες................................. 51 2.1 Το ουσιαστικό................................................................................................................ 52 2.2 Το επίθετο ..................................................................................................................... 55 2.3 Ουσιαστικά και επίθετα σε -ος ..................................................................................... 56 2.4 Ουσιαστικά και επίθετα σε -ης (-ης, -ης, -ες)............................................................... 60 2.4.1 Ουσιαστικά σε -ης ................................................................................................. 60 2.4.2 Επίθετα σε -ης, -ης, -ες........................................................................................... 61 2.5 Επίθετα σε -ων, -ων, -ον................................................................................................ 63 2.6 Επίθετα σε -ύς, -ιά, -ύ, σε -ύς, -εία, -ύ .......................................................................... 66 2.7 Το επίθετο ο πολύς, η πολλή, το πολύ.......................................................................... 68 2.8 Ορθογραφία παραθετικών ........................................................................................... 70 2.9 Η χρήση της δοτικής...................................................................................................... 72 Βιβλιογραφία Ενότητας....................................................................................................... 74 Ενότητα 3................................................................................................................................. 75 3. Περί στίξεως ........................................................................................................................ 75 3.1 Τελεία ............................................................................................................................ 76 3.2 Άνω τελεία..................................................................................................................... 77 3.3 Το κόμμα ....................................................................................................................... 78 3.3.1 Μέσα στην πρόταση............................................................................................... 78 3.3.2 Μέσα σε μία περίοδο:............................................................................................ 79 3.3.3 Πότε μπαίνει κόμμα πριν το και:............................................................................ 80 3.4 Το ερωτηματικό............................................................................................................. 82