Nội dung text Ch04-Mot So Yeu To Thong Ke.pdf
1 CHƢƠNG 4. MỘT SỐ YẾU TỐ THỐNG KÊ Trong chương này, các em sẽ tìm hiểu kĩ hơn về việc thu thập, phân loại dữ liệu và cách lựa chọn biểu đồ thích hợp để biểu diễn dữ liệu. Chúng ta cũng sẽ học cách phân tích dữ liệu để phát hiện được vấn đề hoặc quy luật đơn giản, nhận biết được mối liên hệ giữa thống kê với những kiến thức trong các môn học khác, đồng thời vận dụng các kiến thức này vào việc hướng dẫn giải quyết một số vấn đề thực tiễn. Lựa chọn biểu đồ thích hợp để biểu diễn dữ liệu sẽ giúp chúng ta phát hiện ra các quy luật nhằm hướng dẫn giải quyết vấn đề hiệu quả hơn. BÀl 1. THU THẬP VÃ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU Em đã biết những cách nào để thu thập dữ liệu? I. THU THẬP DỮ LIỆU Bạn Hoàng đã tìm hiểu về sáu quốc gia có số huy chương vàng cao nhất ở Olympic Tokyo 2021 từ bảng thống kê sau: Thứ hạn g Đoàn thể thao Huy Chươn g Vàng 1 Mỹ 39 2 Trung uốc 38 3 Nhật Bản 27 4 Anh 22 5 Nga 20 6 Australia 17 Thống kê số huy chương vàng cao nhất Olym pic Tokyo 2021 Số Huy Chưong a) Em hãy giúp bạn Hoàng tìm thông tin để hoàn thiện biểu đồ sau vào vở. b) Theo em, bạn Hoàng đã dùng phương pháp nào trong các phương pháp sau để thu thập dữ liệu? STT Tên phƣơng pháp 1 Quan sát trực tiếp 2 Làm thí nghiệm 3 Lập phiếu thăm dò 4 Thu thập từ những nguồn có sẵn như sách, báo, Internet Nhận xét: Có nhiều cách để thu thập dữ liệu như: thu thập từ các nguồn có sẵn, phỏng vấn, lập phiếu câu hỏi, quan sát, làm thí nghiệm,... Chúng ta cần tìm phương pháp phù hợp với lĩnh vực, mục đích cần thu thập.
2 Dữ liệu về Phƣơng pháp có thể sử dụng Địa lí, Lịch sử Thu thập từ nguồn có sẵn Thực tiễn (môi trường, tài chính, ý tế, phỏng vấn, lập phiếu hỏi, thu thập từ nguồn giá trị cả thị trường Phỏng vấn, lập phiếu hỏi, thu thập từ nguồn Có sắn, Internet Mức độ hài lòng của công dân Quan sát, phỏng vấn, lập phiếu khảo sát Ví dụ 2: Để thu thập mỗi dữ liệu sau, ta nên làm thế nào? Đó là thu thập dữ liệu trực tiếp hay gián tiếp? a) Dữ liệu về xếp hạng FIFA của bóng đá nam Việt Nam trong thời gian gần đây. b) Số liệu về sự phát triển chiều cao của một giống cây mới theo thời gian. Hƣớng dẫn giải a) Để thu thập dữ liệu về xếp hạng FIFA của bóng đá nam Việt Nam trong thời gian gần đây, cách tốt nhất là ta vào website của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) tại địa chỉ fifa.com/fifa- world-ranking/vie để thu thập. Đây là phương pháp thu nhập dữ liệu gián tiếp. b) Để có số liệu về sự phát triển chiều cao của một giống cây mới theo thời gian, ta trồng cây và định kì đo chiều cao, ghi lại kết quả. Đây là phương pháp thu thập dữ liệu trực tiếp. BÀl TẬP CƠ BẢN Bài 1: Em hãy đề xuất phương pháp thu thập dữ liệu cho các vấn đề sau: 1. Sản lượng thanh long và cà phê xuất khẩu của Việt Nam trong bốn năm gần nhất. 2. Ý kiến của học sinh khối 8 về chất lượng bữa ăn bán trú. Bài 2: Lớp trưởng lớp muốn thu thập thông tin về các môn thể thao được yêu thích của các bạn trong lớp. Theo em, bạn lớp trưởng có thể thu thập những thông tin đó bằng cách nào? Bài 3: Sử dụng phương pháp thích hợp để thu thập dữ liệu và lập bảng thống kê dân số 6 tỉnh thuộc Vùng đồng bằng sông Củu Long: Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh, Hậu Giang. Bài 4: Em hãy đề xuất phương pháp thu thập dữ liệu và lí giải về việc lấy ý kiến học sinh lớp em đối với các tiết mục văn nghệ dự thi "Giai điệu tuổi hồng" của lớp. Bài 5: Em hãy cho biết phương pháp thu thập dữ liệu trong mỗi trường hợp sau là trực tiếp hay gián tiếp. 1. Nam vào website của Tổng cục Thống kê và ghi lại số quận/huyện của các tỉnh/ thành phố thuộc các tỉnh Tây Nguyên. 2. Thầy giáo dạy Giáo dục thể chất đã đo và ghi lại thời gian chạy cự li 100 mét của các bạn học sinh khối 8. II. PHÂN LOẠI DỮ LIỆU THEO CÁC TIÊU CHÍ Thông tin về 6 bạn học sinh trong câu lạc bộ cầu lông của Trường Trung học cơ sở Nguyễn Gia Thiều tham gia hướng dẫn giải đấu của tỉnh được cho bởi bảng thống kê sau:
3 STT Họ và tên Khối Chiều cao Giới tính Kĩ thuật phát cầu Số nội dung thi Đấu 1 Huỳnh Tấn Khang 7 154 Nam Khá 2 2 Nguyễn Quang Quân 6 150 Nam Tốt 1 3 Nguyễn Ngọc Phương Hân 9 162 Nữ Trung bình 2 4 Hồ Đan Bảo Thy 7 158 Nũ Khá 3 5 Đặng Gia Phát 9 167 Nam Tốt 3 6 Phạm Thị Hồng My 8 165 Nữ Khá 2 1. Phân loại các dữ liệu trong bảng thống kê trên dựa trên hai tiêu chỉ định tính và định lượng. 2. Trong số các dữ liệu định tính tìm được, dữ liệu nào có thể so sánh hơn kém? 3. Trong số các dữ liệu định lượng tìm được, dữ liệu nào là số đếm? KIẾN THỨC CẦN NHỚ Dữ liệu định tính đƣợc chia thành hai loại: - Dữ liệu định danh là dữ liệu thể hiện cách gọi tên. Ví dụ: giới tính, màu sắc, nơi ở, nơi - Dữ liệu biểu thị thứ bậc là dữ liệu thể hiện sự hơn kém. Ví dụ: mức độ hài lòng, trình độ tay nghề khối lớp,... Dữ liệu định lƣợng nhận giá trị thực và đƣợc chia thành hai loại: - Loại rời rạc là dữ liệu chỉ nhận hữu hạn giá trị hoặc biểu thị số đếm. Ví dụ: cỡ giày, số học sinh, số ngày công, số vật nuôi. - Loại liên tục là dữ liệu có thể nhận mọi giá trị trong một khoảng nào đó. Ví dụ: chiều dài, khối lượng, thu nhập, thời gian. Ví dụ 2: Cho các loại dữ liệu sau đây: Môn thể thao yêu thích của một số bạn học sinh lớp : bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền,... - Chiều cao (tính theo cm) của một số bạn học sinh lớp 8C: 152,7; 148,5; 160,2; ... - Xếp loại học tập của một số bạn học sinh lớp 8C: tốt, chưa đạt, đạt, khá, - Điểm kiểm tra môn Toán của một số bạn học sinh lớp 8C: a) Tìm dữ liệu định tính và dữ liệu định lượng trong các dữ liệu trên. b) Trong số các dữ liệu định tính tìm được, dữ liệu nào có thể so sánh hơn kém? c) Trong số các dữ liệu định lượng tìm được, dữ liệu nào là rời rạc? Vì sao? Hƣớng dẫn giải a) Môn thể thao yêu thích và xếp loại học tập là các dữ liệu định tính. Chiều cao và điểm kiểm tra môn Toán là các dữ liệu định lượng. b) Trong số các dữ liệu định tính tìm được, chỉ dữ liệu xếp loại học tập có thể so sánh hơn kém.
4 c) Trong số các dữ liệu định lượng tìm được thì điểm kiểm tra môn Toán của học sinh là rời rạc vì nó chỉ nhận hữu hạn giá trị. BÀI TẬP CƠ BẢN Bài 1: Cho các loại dữ liệu sau đây: Danh sách một số loại trái cây: cam, xoài, mít, ... Khối lượng (tính theo g) của một số trái cây: 240; 320; 1200; ... Độ chín của trái cây: rất chín, vừa chín, hơi chín, còn xanh, ... Hàm lượng vitamin (tính theo ) có trong một số trái cây: 95; 52; 28; ... Mức độ tươi ngon của trái cây: loại 1, loại 2, loại 3. 1. Tìm dữ liệu định tính và dữ liệu định lượng trong các dữ liệu trên. 2. Trong số các dữ liệu định tính tìm được, dữ liệu nào có thể so sánh hơn kém? 3. Trong số các dữ liệu định lượng tìm được, dữ liệu nào là liên tục? Bài 2: Thống kê về các loại lồng đèn mà các bạn học sinh lớp làm được để trao tặng cho trẻ em khuyết tật nhân dịp Tết Trung thu được cho trong bảng dữ liệu sau: STT Tên lồng đèn Loại Số lượng Màu sắc 1 Con cá Lớn 2 Vàng 2 Thiên nga Vừa 6 Xanh 3 Con thỏ Nhỏ 10 Nâu 4 Ngôi sao Lớn 2 Đỏ 5 Đèn xếp Nhỏ 15 Cam 1. Tìm dữ liệu định tính và dữ liệu định lượng trong bảng dữ liệu trên. 2. Trong số các dữ liệu định tính tìm được, dữ liệu nào có thể so sánh hơn kém? 3. Trong số các dữ liệu định lượng tìm được, dữ liệu nào là rời rạc? Bài 3: Để nâng cao hiệu quả kinh doanh, một siêu thị tiến hành hỏi những mặt hàng mà 50 khách hàng dự định mua khi vào siêu thị. Kết quả thu được như sau: gạo, mì ann liền, thịt, cá, rau củ, trứng, hoa quả, sữa tươi, quần áo, nước khoáng, nước giải khát, nước sinh tố, xà phòng, kem đánh răng, bột giặt, xoang nồi, bát đĩa, bút viêt, vở học sinh, cặp sách. 1. Có bao nhiêu mặt hàng được khách hàng dự định mua? 2. Hãy sắp xếp các mặt hàng đó theo những nhóm sau: