Title CHƯƠNG 1. CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT.doc ✅

Trang 1 Phần II. SINH HỌC CƠ THỂ ĐỘNG VẬT CHƯƠNG 1. CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM VÀ CHUYÊN SÂU Sự trao đổi vật chất và năng lượng ở động vật có thể khái quát theo sơ đồ sau: I. Tiêu hóa - Tiêu hóa là quá trình phân giải các chất hữu cơ phức tạp có trong thức ăn thành các chất đơn giản để cơ thể có thể hấp thu. Về bản chất, tiêu hóa là một quá trình biến đổi hóa học, thủy phân các đại phân tử thành các đơn phân để cung cấp các đơn phân đó làm nguyên liệu cho quá trình trao đổi chất diễn ra trong tế bào (chuyển hóa nội bào). - Quá trình tiêu hóa có thể chia thành 4 giai đoạn: Thu nhận thức ăn (ăn); Biến đổi thức ăn (biến đổi cơ học và hóa học); Hấp thu chất dinh dưỡng; Đào thải chất cặn bã (phân) ra ngoài. - Quá trình tiêu hóa của động vật diễn ra trong các xoang riêng biệt: Ở động vật đơn bào: Thức ăn được thu nhận theo cơ chế thực bào, sau đó được biến đổi trong xoang riêng biệt là không bào tiêu hóa, dưới tác dụng của các enzym thủy phân có trong các lizôxôm. Ở ruột khoang và một số động vật đa bào bậc thấp: Xoang tiêu hóa dạng túi, có một lỗ thông với môi trường bên ngoài (vừa là miệng vừa là hậu môn). Thức ăn được biến đổi hóa học trong túi tiêu hóa thành các mẫu nhỏ nhờ các enzym của các tế bào trên thành túi. Ở hầu hết các nhóm động vật, xoang tiêu hóa dạng ống gọi là ống tiêu hóa, có hai cửa là miệng và hậu môn. Ống tiêu hóa được phân hóa thành các bộ phận chuyên biệt, thức ăn được di chuyển dọc ống theo một chiều, được biến đổi và hấp thu dưỡng chất theo từng bước.


Trang 4 - Điều hòa bài tiết dịch ruột: Các kích thích cơ học và hóa học lên thành ruột non gây phản xạ tăng tiết dịch ruột. e. Hấp thu chất dinh dưỡng: Thức ăn sau khi được biến đổi (thủy phân) thành chất dinh dưỡng thì sẽ được hấp thu vào máu qua niêm mạc của ruột non. Ruột non có cấu trúc làm tăng diện tích bề mặt hấp thu: Niêm mạc ruột hình thành các nếp gấp vòng lớn, trên các nếp gấp chứa các nhung mao, các tế bào niêm mạc của các nhung mao hình thành các vi nhung mao hướng vào xoang ruột (riềm bàn chải). Kết quả của sự gấp nếp nhiều lần là làm cho diện tích hấp thu của ruột non đạt khoảng 300 m 2 .