Title 3. BÖLÜM.pdf ✅

39 FİNANSAL OKURYAZARLIĞA ZİHİNSEL HAZIRLIK “Eski inançlarının sınırları dâhilinde yaşamayı seçen insanlar, aynı deneyimleri yaşamaya devam ederler. Eski kalıpları kırmak içinse çaba ve kararlılık gerekir.” B. Proctor GİRİŞ Belirli bir obje ya da nesneye yönelik geliştirilen duygu, düşünce ve dav- ranış eğilimine tutum denilmektedir. Bunun anlamı, karşılaştığımız her olguya karşı bir tutumumuz var olduğudur. Bu tutumlar niyetle birleşerek davranışa dönüşür ve davranışlarda zamanla alışkanlıklara dönüşür. Alışkanlıklarımız neyin doğru neyin yanlış olduğuna karar verirken bize ipuçları sağlar ve sü- rekli yaptığımız davranışlar bize daha yakın geleceğinden doğru olduğunu düşünürüz. Bu durumda alışkanlıklar, tutumu belirleyen ögeler arasında yerini alır. Nihai olarak burada bir döngü oluşur; önce bir tutum geliştirdik sonra davranış oluştu ve alışkanlık hâline geldi, ardından alışkanlık tutumu belirledi ve dolayısıyla döngü yeniden başladı. Planlanmış davranış teorisi olarak lite- ratüre geçen bu etkileşim zihnimizde mikro saniyeler içinde gerçekleşmekte ve aslında tüm kararlarımızı yönlendirmektedir. Fark ettiyseniz davranış teori- si dedim yani bu bir varsayım, hipotez ya da iddia değil; bu bir teoridir. Kabul etmek isteseniz de istemeseniz de para harcamaya yönelik tutumunuz, satın alma davranışlarınız ve alışkanlıklarınız içinde bulunduğunuz durumun asıl belirleyicileridir. Hani ara sınavlardan sonra bir daha ders çalışma işini son ana bırakmayacağım diye kendinize söz verip, final sınavı akşamı kendinizi arkadaşlarınız arasında not ararken yakalarsınız ya. Ya da iş yerinde yapaca- ğınız önemli bir sunuma haftalar öncesinden hazırlanmayı planlarken son


Girişimci Açısından Finansal Okuryazarlık Finansal Farkındalık Rehberi 42 Şekil 1: Johari penceresi (Khatoon, 2018). Kişinin kendisi ve diğerleri olmak üzere iki boyutta dört alternatif sunan matrisin içeriği kısaca şu şekilde açıklanabilir (Khatoon, 2018; Peate, 2019):  Açık alan: Kişinin kendisi ve başkaları tarafından bilinen alanıdır. Yani yazdığınız kişisel özelliklerle arkadaşınızın sizinle ilgili söylediklerinin tam olarak örtüştüğü kısımdır. Başkalarıyla paylaştığımız korkularımız, umutlarımız bu bölümde yer alır.  Kör alan: Başkalarının sizinle ilgili bildiği, ancak sizin farkında olmadı- ğınız yönlerinizdir. Yani sizin haberiniz yok ama başkalarının var. Ken- dinizi tehlikeli bir duruma sokmamak için bu alanı elinizden geldiğince daraltmalısınız çünkü burada oldukça savunmasızsınız.  Gizli alan: Başkalarınızdan gizlediğiniz, saklı tutmayı tercih ettiğiniz yöneyleriniz bu alanda yer alır. Yani farkında olduğunuz ama göstermek istemediğiniz alandır.  Bilinmeyen alan: Bilinçaltı gibi kişinin kendisinin de başkalarının da bilmediği gizemli bölgedir. Etkin iletişim kurabilen bir bireyin benlik algısını geliştirerek güven verici bir iletişim kurması beklenir. Bu nedenle açık alanın geniş, gizli alanların dar olması beşeri ilişkilerde başarılı olduğunuz anlamına gelir. Tüm bu bilgilerin finansal farkındalıkla olan ilgisine gelince; para harcamaya yönelik tutkularınızı, ANKUZEF