Title 7. BÖLÜM.pdf ✅

YEDİNCİ BÖLÜM ZEHİRLENMELERDE, SOKMALARDA VE ISIRIKLARDA İLK YARDIM HİZMETLERİ 7.1. ZEHİRLENMELER Toksikoloji, insan sağlığı üzerine zararlı olan bu maddelerin araştırılması, tanınması ve organizmada oluşturdukları bozukluk- larla bunların giderilmesini inceleyen bir bilim dalıdır. Toksikoloji bilimi, deneysel ya da endüstriyel toksikoloji, analitik toksikoloji ve klinik toksikoloji olarak başlıca üç gruba ayrılır. 7.1.1. Toksikoloji Deneysel ya da endüstriyel toksikoloji; ilaçlar, kozmotik mad- deler, endüstriyel maddeler, pestisidler v.b in kullanıma sunulma- dan önce, uluslararası büyük merkezlerde çeşitli hayvanlar (ko- baylar) üzerindeki zararlı etkileri değişik deneysel toksikoloji me- todlarıyla araştırılır. Analitik toksikoloji; kimya laboratuvarlarında yeni molekülle- rin araştırılması, kimyasal yöntemlerle zehirlerin aranması ve ta- nınması analitik toksikolojinin konuları içindedir. Klinik toksikoloji; Zehirlerin özellikleri, organizmada oluştur- dukları zararlı etkiler ve bunların tedavisini konularını ince- ler.117 ’ 118 7.1.2. Zehirlerin Sınıflandırılması Zehirler elde edildikleri kaynaklara, etki yerlerine, etki şekille- rine ve kimyasal yapılarına göre olmak üzere dört şekilde sınıflan- dırılabilir 117 Dökmeci, İ., (1985), Farmakoloji, Arkadaş Tıp Kitapları, Sermet Matbaası, Vize. 118 Dökmeci, İ., (1994), Toksikoloji Akut zehirlenmelerde Tanı ve Tedavi, 2.Baskı, Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul.


146 ve tedaviye erken başlanılmasının önemi büyüktür. Akut zehirlen- melerin çoğu evde bulunan ilaçlarla, kaza, intihar ya da cinayet amacıyla olmaktadır. Zehirlenmelerin %99’u akut, %92’si evde, %88’i kaza sonucu, %84’ü hafif, %76’sı oral ve %62’si altı yaş ve altındaki çocuklarda meydana gelmektedir.Tüm zehirlenmelerin %40’ı tıbbi ilaçlarla ol- maktadır. Ölümle sonlanan intihar yöntemlerinde ateşli silahlar- dan sonra zehirlenmeler ikinci sırada gelmektedir. Hastaneye kal- dırılan vakalarda ölüm %l-2 civarındadır.122 Zehirlenmeler, çocuklarda zehirlenmeler, mesleki zehirlenme- ler ve tedavi zehirlenmeleri şeklinde de görülmektedir. Çocuklarda zehirlenmeler, çocuk olan evlerde ilaçların rastgele bırakılmasıyla meydana gelmektedir. Zehirlenme nedenlerinin ba- şında çocukların kaza sonucu ilaçları yemeleri gelmektedir. Mesleki zehirlenmeler, tarım ve endüstri kesiminde çalışan- larda akut ve kronik zehirlenmelere sıklıkla rastlanılmaktadır. Ko- ruyucu elbiseler ve maskeler giyilmeden yapılan tarım ilaçlamala- rında çalışanlar ya da toksik madde işleyen sanayi kuruluşlarında koruyucu önlemler almadan çalışan işçiler, toksik maddeyi inha- lasyon, temas ya da yiyeceklerle organizmalarına alabilmektedir- ler. Tedavi zehirlenmeleri, ilaçların bilgisizce ve rastgele kullanımı- nın onarılması güç zararlara yol açtığı bilinmesine karşın yine de ilgisiz kişilerin önermesi ya da kendi kendini tedavi etmek için ilaçlar reçetesiz kullanılmaktadır.123 7.1.3.Zehirlenmelerde Ortaya Çıkan Başlıca Belirtiler  Hipoksi (dokulardaki oksijen miktarının yetersizliği),  Hipoksemi (kan dolaşımındaki oksijen miktarının yeter- sizliği),  Akut dolaşım yetmezliği,  Nörolojik bozukluklar,  Hematolojik bozukluklar, 122 Kutlu, Kapıcıoğlu, A.g.e. 123 Dökmeci, İ., (1994), Toksikoloji Akut zehirlenmelerde Tanı ve Tedavi, 2.Baskı, Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul. ANKUZEF