Title 4. BÖLÜM.pdf ✅

SÜREÇ OLARAK KRİZ YÖNETİMİ Kriz yönetimi süreci sadece krizin ortaya çıktıktan sonra yapılacak işleri değil, krizden önce ve kriz çıktıktan sonra yapılması gereken işlerin hepsini kapsayan dinamik bir süreçtir. Kriz yönetimi süreçleri yazında, farklı evrelere ayrı- larak incelenmektedir (Bkz. Rosenthal ve Pijnenburg, 1991; Heck, 1991; Mitroff ve Pearson, 1993; Booth 1993; Augustine, 1995; Preble, 1997; Tüz, 2001; Ataman, 2001;). Tablo 4: Kriz Yönetimi Sürecini Biçimlendiren Evreli Yaklaşımlar Meyers&Holusha (1986) Fink (1986) Smith (1990) Booth (1993) Kriz Öncesi Yönetim Krizi Şaşırma / Yalanlama Kriz Operasyonel Kriz Kabul Etme Kriz Sonrası Krizin Gelişmesi Kriz (Patlak verme ve Süreğen Olma) Krizin Çözüme Kavuşturulması Yasallık Krizi Uyum / Uyumsuzluk Kaynak: Iacovou, 1999; 24. Çoğunlukla kriz öncesi evre, kriz evresi ve krizden son- raki evre olmak üzere üçlü bir ayırım yapılmaktadır (Roux- Dufort ve Metais, 1999; Coombs, 1999; Tüz, 2001). Geliştirilen kriz modellerinin temellerini oluşturan bu evreler bilim in- sanlarının kriz yönetimine yaklaşımlarını ortaya koymak-

76 KY süreci, evreli ve sistematik bir yaklaşımla aşağıdaki evrelere ayrılabilir (Mitroff ve Pearson, 1993; 21):  Kriz sinyallerinin izlenmesi ya da denetlenmesi,  Krize hazırlıklı olma ya da gereken önlemleri alma,  Oluşmuş, oluşabilecek kayıpları denetim altına alma ya da hasarı sınırlama,  İyileşme için gereken faaliyetlerin yapılması,  Son evrede öğrenmenin sağlanmasından oluşur. Krizden çıkarılan derslerden sağlanan geri besle- meyle beşli süreç tekrar başa yani sinyallerin izlen- mesi evresine döner. Evrelere ayırma yaklaşımı kriz yönetimini uygulamada kolaylıklar sağlarken, her an krizlerle karşılaşılabileceği uya- rısında da bulunmaktadır. Daha bütüncül bir bakış açısı kazandıracağı düşüncesiyle bu çalışmada kriz yönetimi sure- ci, kriz öncesi ve kriz sonrası olmak üzere iki evreye ayrılarak incelenecektir. İkili ayırımın başlıca üç nedeni vardır. Birinci nedeni krizlerin aniden ortaya çıkmalarıdır. Ne tür bir krizin, ne zaman ortaya çıkacağını kestirmek her zaman kolay olma- yabilir. Öyle bir “an” yaşanır ki artık o noktadan sonra kriz kaçınılmaz olur. Krizlere hazırlıklı olmayan işletmeler için kriz yönetimi bu noktadan sonra başlar. İkinci olarak krizin evrelerinde olduğu gibi (Fink, 1986; 26-27) kriz yönetimi süreci de çoğu zaman belirli bir sistem içinde düzenli bir sıra izlemeyebilir. Hazırlıksız yakalanılan bir kriz önlenemediği gibi, ancak hasarlarının kontrol altına alınması olasıdır. Zaman baskısı da sistemin düzenli işleme- sini engelleyebilir. Üçüncüsü, herhangi bir krizin hangi evrede olduğunu tespit etmek ancak kriz atlatıldıktan sonra daha net ortaya çıkmaktadır. Bazı krizler onlarca yıl sürebilmektedir. Önemli olan proaktif olmaktır. Bu yönüyle baktığımızda başlangıçta başarılı gibi görünen Johnson & Johnson firmasının 20 yıl ANKUZEF