Title 3. BÖLÜM.pdf ✅

36 3.1.1.1. Kanamanın Olduğu Zamana Göre Kanamalar Hemen görülen kanamalar, kanama durduktan sonra tekrar görülen kanamalar ve geç olan kanamalardır. İç kanamalar: Yaralanma veya bir hastalık sonucu yaralanan or- ganlardan kanın damar dışına çıkıp organların içine ya da vücut boşluklarına akmasına “iç kanama” denir. Dalak, karaciğer ve böb- rekler özellikle trafik kazaları sonucu yaralanabilen organlar- dır.38 ’ 39 İç kanamanın belirti: ilkyardımcının kan kaybının derecesinin farkına varmadan önce ciddi kanaması olan hasta hipovolemik şoka girebilir. Vücuttaki herhangi bir delikten olan kanama çok az bile olsa önemlidir, çünkü bu içten kaynaklanan bir kanamanın be- lirtisidir. İç kanamanın en sık görülen bulgusu ezik ve çürüklerdir. Bun- lar yumuşak doku içine kanama olduğunu gösterir. Bazı iç kana- malarda organların içine olan kanamalarda kan çeşitli şekillerde vücut dışına çıkar. Bir akciğer kanamasında kan açık kırmızı renkli ve ağızdan köpük halinde gelir (hemoptizi). Mide kanamalarında kan kusma ile kahve telvesi benzeri bir şekilde dışarı atılır (hema- temez). Bağırsak kanamalarında büyük abdestle karışık kan görülür (melana). Böbreklerden olan kanamalarda idrarda kan gözlenir (hematüri). Rektumdan parlak kırmızı kanama (hematoçezya) gö- rülür. Karnının sertleşmesi, dokunulduğu zaman acıması ve bulantı en açık belirtilerdir. Baygınlık hali, baş dönmesi, huzursuzluk, yüzde, dudaklarda ve parmak uçlarında solukluk, soğuk ve nemli deri, hızlı ve zayıf nabız ve hızlı solunum sık karşılaşılan belirtiler- dendir.40 38 Kutlu, A., Kapıcıoğlu, S., (1997), Kazalar ve Acil Tedaviler, Selçuk Üniversitesi Basımevi, 1.Baskı, Konya. 39 Martini, F.H., Anatomy & Physiology, (1995), Third Edition, Prentice Hall Inc., USA. 40 Özel, G., Özel Akbuga, B., Özcan, C., Sarugan, M., (2017), Üniversiteler, Hemşi- relik Fakülteleri ve SHMYO’lar için İLKYARDIM, Güneş Tıp Kitabevleri, An- kara. ANKUZEF

38 Dış kanamalar: Burun kanaması (epistaxis): Bazı kişilerde çok hafif travma- larda, kafatası kırıklarında veya herhangi bir travma olmadan bu- runa kaçan cisimler şiddetli ağrı ve ara sıra kanama yapabilirler. Çevresel faktörler (yüksek bölgelerde yaşamak, düşük hava ba- sıncı, güneş çarpması), polip (septumda yer alan polipler), tümör (burun, sinüsler ya da nazofarenk tümörleri), sistemik nedenlere bağlı olan epistaksis ise üst solunum yolu enfeksiyonları, tifo, si- nüzit, vasküler sistem hastalıkları (hipertansiyon, arterioskleroz), kan hastalıkları (trombostopenik purpura, lösemi, hemofili fibri- nojen yetersizliği), endokrin sorunlar (menstruasyon, gebelik, üremi ve karaciğer yetmezliği), en sık burun kanaması sebebidir. Burun kanamalarının çoğu burunun ön tarafındaki nazal septumu örten müköz membranların yaralanmasından olur.41 Yapılacak olan uygulama;  Hastanın eli yüzü yıkanmalı ve hasta oturur pozisyona ge- tirilmeli,  Hastayı mümkünse oturtulur ve hastanın başı yavaşça öne doğru eğilmeli, böylece boğaza akan kan akciğerlere as- pire edilmez.  Hastanın burnunun etli kısmını (burun kanatları) yaklaşık 10 dakika süre ile hiç gevşetmeden sıkıştırılır. Bu süre içe- risinde ağızdan nefes alıp vermesi ve genzine doğru gele- bilecek kanı yutmadan tükürmesi sağlanır. Aksi takdirde mide bulantısı ve kusma meydana gelebilir.  10 dakika sonra parmaklar gevşetilip kanın durup durma- dığı kontrol edilir. Eğer kanama durmamışsa hastanın bu- run kanatlarının 10 dakika süre ile sıkılması sağlanır.42  Bir gazlı bez rulosu üst diş ve dudak arasına yerleştirilerek burnu besleyen kan damarlarına baskı yapılır.  Hastaya kan yutmaması tavsiye edilir. Aksi takdirde mide bulantısı ve kusma meydana gelir.  Boyun bölgesine ve enseye ve burun köküne (little bölgesi) soğuk kompres uygulanır. 41 Erdil, F., Elbaş, N.Ö., (1997), Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği,Genişletilmiş İkinci Baskı, Tasarım Ofset Ltd.Şti., Ankara. 42 Özel, Özel Akbuga, Özcan, Sarugan A.g.e. ANKUZEF